I. CƠ SỞ PHÁP LÝ
Ban Thanh tra nhân dân ở cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức đại diện cho quyền lợi của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, có vai trò giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực tại đơn vị.
Để Ban Thanh tra nhân dân hoạt động hiệu quả, độc lập và thực hiện tốt chức năng giám sát của mình, vấn đề bảo đảm kinh phí luôn là yếu tố then chốt. Theo quy định pháp luật hiện hành (tiêu biểu là Thông tư số 04/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn về kinh phí thực hiện dân chủ ở cơ sở), nguồn lực tài chính bảo đảm cho Ban Thanh tra nhân dân tại các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập được kết hợp từ nhiều nguồn hợp pháp, trong đó có nguồn kinh phí công đoàn.
II. NGUỒN KINH PHÍ HOẠT ĐỘNG CỦA BAN THANH TRA NHÂN DÂN
Theo khoản 2 Điều 2 Thông tư số 04/2025/TT-BTC, kinh phí hỗ trợ hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân tại cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập được hình thành từ các nguồn sau đây:
1. Kinh phí công đoàn: Do tổ chức công đoàn cấp trên phân bổ hoặc từ nguồn tài chính của công đoàn cơ sở tại cơ quan, đơn vị theo quy định của pháp luật và của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.
2. Nguồn kinh phí tự chủ của cơ quan nhà nước: Trích từ nguồn kinh phí thực hiện chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí quản lý hành chính.
3. Nguồn tài chính tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập: Trích từ các nguồn tài chính giao tự chủ theo cơ chế tài chính áp dụng cho đơn vị sự nghiệp công lập (tự bảo đảm chi thường xuyên, hoặc tự bảo đảm một phần chi thường xuyên...).
4. Các nguồn kinh phí hợp pháp khác: Các khoản đóng góp, tài trợ hoặc hỗ trợ hợp pháp khác theo quy định pháp luật.
III. THẨM QUYỀN QUYẾT ĐỊNH VÀ TRÁCH NHIỆM BẢO ĐẢM KINH PHÍ
Theo Điều 4 Thông tư số 04/2025/TT-BTC: Việc xác định và cấp kinh phí hoạt động cho Ban Thanh tra nhân dân không dựa vào cảm tính mà có sự phối hợp chặt chẽ, rõ ràng về thẩm quyền giữa Thủ trưởng cơ quan, đơn vị và Ban Chấp hành Công đoàn cơ sở:
1. Trách nhiệm của Thủ trưởng cơ quan, đơn vị: Thủ trưởng cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập xem xét, quyết định mức hỗ trợ hoạt động cho Ban Thanh tra nhân dân bảo đảm phù hợp với tình hình thực tế, khả năng tài chính của cơ quan, đơn vị và phải được quy định cụ thể trong quy chế tài chính, quy chế chi tiêu nội bộ.
2. Trách nhiệm của Ban Chấp hành Công đoàn cơ sở: Ban Chấp hành Công đoàn cơ sở tại cơ quan, đơn vị có trách nhiệm xem xét, quyết định mức hỗ trợ kinh phí cho Ban Thanh tra nhân dân phù hợp với khả năng tài chính của Công đoàn cơ sở và các quy định quản lý tài chính công đoàn hiện hành.
Sự kết hợp này tạo nên cơ chế tài chính vững chắc, giúp Ban Thanh tra nhân dân chủ động hơn trong việc lập kế hoạch và triển khai các nhiệm vụ giám sát.
IV. CÁC NỘI DUNG VÀ MỨC CHI CHO HOẠT ĐỘNG CỦA BAN THANH TRA NHÂN DÂN
Theo Điều 3 Thông tư số 04/2025/TT-BTC: Kinh phí hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân được sử dụng thiết thực cho các nội dung công việc chuyên môn sau đây:
- Chi tổ chức các cuộc họp, hội nghị và công tác phí:
- Phục vụ các cuộc họp định kỳ hoặc đột xuất của Ban Thanh tra nhân dân, hội nghị triển khai chương trình giám sát.
- Chi công tác phí cho các thành viên Ban Thanh tra nhân dân khi đi xác minh, làm việc, nắm bắt thông tin theo nội dung giám sát. Các nội dung và mức chi này được thực hiện theo quy định hiện hành về chế độ công tác phí, chế độ chi hội nghị (như Thông tư số 40/2017/TT-BTC).
2. Chi mua sắm văn phòng phẩm, thông tin liên lạc và chi phí khác:
- Mua sắm văn phòng phẩm phục vụ việc ghi chép, lập hồ sơ, biên bản giám sát.
- Cước điện thoại, cước bưu phẩm để gửi văn bản, kiến nghị đến các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền.
- Các khoản chi thực tế phát sinh hợp pháp khác phục vụ trực tiếp cho hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân, bảo đảm nguyên tắc tiết kiệm, công khai và hiệu quả.
V. LẬP DỰ TOÁN, QUẢN LÝ VÀ QUYẾT TOÁN KINH PHÍ
Theo Điều 5 Thông tư số 04/2025/TT-BTC: Để việc quản lý tài chính minh bạch và đúng quy định pháp luật:
1. Hằng năm, căn cứ vào chương trình, kế hoạch hoạt động, Ban Thanh tra nhân dân phối hợp với bộ phận tài kế toán của cơ quan, đơn vị và Ban Chấp hành Công đoàn cơ sở để xây dựng dự toán kinh phí hoạt động sát với nhu cầu thực tế.
2. Việc quản lý, cấp phát, thanh toán và quyết toán nguồn kinh phí hỗ trợ phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật về tài chính, kế toán, Luật Ngân sách nhà nước và Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở.
3. Các khoản thu, chi phải được ghi chép đầy đủ vào sổ sách, định kỳ báo cáo công khai trước tập thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và cơ quan quản lý cấp trên.
Bảo đảm tốt nguồn kinh phí hoạt động chính là điều kiện tiên quyết để Ban Thanh tra nhân dân tại cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập phát huy tối đa vai trò "tai mắt" của tập thể người lao động. Nắm vững các quy định về nguồn kinh phí, nội dung chi và thẩm quyền quyết định sẽ giúp các đồng chí cán bộ trong Ban Thanh tra nhân dân chủ động phối hợp với thủ trưởng đơn vị và Ban Chấp hành Công đoàn cơ sở để thực hiện tốt nhiệm vụ giám sát, góp phần xây dựng cơ quan, đơn vị ngày càng trong sạch, vững mạnh và dân chủ.
LyLy- Công đoàn NN&MTVN